Pan Tadeusz (a dokładnie Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z r. 1811 i 1812, we dwunastu księgach wierszem), to epicki poemat trzynastozgłoskowy, napisany przez Adama Mickiewicza w Paryżu, w latach 1832-1834. Epos rozgrywa się w ciągu kilku dni roku 1811 i 1812 na Litwie i opowiada o wydarzeniach następujących po powrocie do domu młodego szlachcica - Tadeusza Soplicy - oraz o dziejach jego ojca, Jacka Soplicy, który w gniewie dokonał strasznej zbrodni i wstąpił do zakonu chcąc zmazać swoje winy. W Soplicowie odbywają się polowania i uczty, flirty i spory, dyskusje i agitacje, krążą wspomnienia, rodzą się uczucia, wybuchają konflikty i w końcu dochodzi do pojednania. A wszystko to dzieje się w otoczeniu pięknej przyrody, wśród tradycji i zwyczajów polskiej wsi.

Mickiewicz początkowo planował napisać wiejską sielankę - humorystyczny utwór, w którym chciał zachować swoje wspomnienia ukochanego kraju, swoich młodzieńczych lat, odmalować piękno polskiej wsi i szlacheckich obyczajów. Dopiero w trakcie pisania pomysł przekształcił się w znacznie większe, wręcz monumentalne dzieło, choć sam autor nigdy nie nazwał go narodową epopeją. Ostatecznie Mickiewicz napisał dwanaście ksiąg poematu trzynastozgłoskowcem. Jak sam przyznawał w swoich listach oraz w Epilogu do Pana Tadeusza, pisaniem pragnął się odciąć od nieustannych kłótni polskiej emigracji i wzajemnych oskarżeń po nieudanym powstaniu, które dzieliły jeszcze bardziej podzielonych już Polaków. Chciał stworzyć dzieło, które wlałoby w rodaków otuchę, poruszyłoby ich serca i sumienia, pozwoliłoby na odrobinę optymizmu i wiarę w to, że dopóki piękne staropolskie obyczaje istnieją w choćby jednym domu, dopóty jest nadzieja na odzyskanie wolnej Polski. Marzeniem Mickiewicza było, aby Pan Tadeusz zawędrował “pod strzechy”, dotarł do każdego Polaka i pokrzepił tych, którzy marzyli o odzyskaniu wolności. Dzieło jednak nie od razu zyskało miano epopei narodowej i na początku nie było chętnie czytane. Pierwsi czytelnicy byli wyraźnie rozczarowani treścią poematu, wytykając Mickiewiczowi, że zawiera zbyt wiele sielankowych, humorystycznych i rubasznych scen, a zbyt mało podniosłych i prawdziwie patriotycznych wątków. Dopiero po 1863 roku badacze literatury odkryli ogromny potencjał tkwiący w Panu Tadeuszu i okrzyknęli go mianem arcydzieła, a marzenie Mickiewicza spełniło się - dziś każdy Polak zna jego monumentalną narodową epopeję. [https://www.granice.pl/ksiazka/pan-tadeusz/160605]